This snapshot, taken on
27/09/2010
, shows web content acquired for preservation by The National Archives. External links, forms and search may not work in archived websites and contact details are likely to be out of date.
 
 
The UK Government Web Archive does not use cookies but some may be left in your browser from archived websites.
Text only

Bwyta'n iach dros y Nadolig


cranberries Ydy, mae'r Nadolig wedi cyrraedd unwaith eto. Rwyt ti wedi tynnu'r addurniadau o'r atig, wedi brwydro trwy'r torfeydd o siopwyr penderfynol a nawr rwyt ti'n barod i lenwi’r cypyrddau gyda bwyd blasus ar gyfer y Nadolig.


Mwynha frecwast llawen


granola with fruit pieces and yoghurt Mae'n hawdd anghofio'r pryd pwysig hwn pan fo pwysau arnat i roi'r twrci yn y popty. Ond mae pob un ohonom angen brecwast er mwyn cael dechrau da i'r dydd, felly pan fyddi di a'r teulu'n mwynhau eich anrhegion, cofia fwyta brecwast da hefyd.

Ceisia wneud dy rawnfwyd (cereal) brecwast arferol yn un arbennig drwy ychwanegu darnau o afal a gellyg ffres. Neu beth am daflu ychydig o gnau i mewn hefyd, neu ffrwythau wedi'u sychu Nadoligaidd fel ffigys neu ddatys.

Neu beth am ychwanegu llond llaw o aeron lliwgar at dy frecwast, fel mafon, mwyar duon, llus neu fefus? Gelli brynu aeron wedi'u rhewi, hyd yn oed pan nad ydyn nhw'n eu tymor. Mae ffrwythau a llysiau wedi'u rhewi, yn ogystal â ffrwythau a llysiau ffres, rhai mewn tun a ffrwythau wedi'u sychu, i gyd yn cyfrif tuag at y targed o fwyta 5 dogn o ffrwythau a llysiau y dydd.

Os wyt ti'n mwynhau miwsli, beth am ychwanegu sleisys o danjerîn a banana ffres, ychydig o rawnwin ac iogwrt at dy fiwsli?

Gallet goginio wyau wedi'u sgramblo ar dost gwenith cyflawn. Ac, am ychydig o foethusrwydd, beth am baratoi 'sudd cynnes' o gymysgedd o suddion llugaeron, oren a ffrwythau’r goedwig? Y cwbl sydd angen ei wneud yw cynhesu'r suddion ac ychwanegu ychydig o sinamon a nytmeg.

Os bydd plant (neu oedolion) awydd byrbryd tra eu bod yn aros am ginio hwyr, beth am baratoi plât o wahanol fathau o fara ffrwythau, fel pannetone, byns cyrens neu dorth frag? Gallet eu cynnig gyda smwddis cartref iachus wedi'u gwneud gyda llaeth neu iogwrt yn cynnwys eu hoff ffrwythau. Beth am fananas neu fangos?

Mae'r cinio Nadolig ar y bwrdd


christmas decorations Cyn i ti fynd ati i gladdu dy brif gwrs, beth am ddechrau gyda danteithion ysgafn sy'n hynod flasus ond ddim yn dy lenwi cyn y prif bryd?

Gelli ddewis amrywiaeth o ddipiau wedi'u gwneud gydag iogwrt a chiwcymbr, afocado a thomato, neu buprynnau melys. Gelli eu gweini â ffyn llysiau o foron a chiwcymbr amrwd a bara pitta gwenith cyflawn wedi'i dostio.

Neu beth am gawl llysiau'r gaeaf sy'n gyflym ac yn hawdd i'w baratoi? Os oes gen ti amser, beth am baratoi dy gawl dy hun fel cawl pwmpen cnau menyn (butternut squash) gyda mymryn o sinsir.

Os wyt ti'n defnyddio cawl parod, beth am ychwanegu blas gyda llwyaid o crème fraîche hanner braster, iogwrt braster isel ac ychydig o berlysiau? A chofia edrych ar y label i chwilio am gawl sy'n cynnwys llai o halen.

Twrci a'r holl drimins

turkey on a plate I lawer o bobl, ni fyddai'r Nadolig yr un fath heb dwrci.

Ond mewn gwirionedd, dim ond yn y 19eg ganrif y cychwynnodd y traddodiad o fwyta twrci adeg y Nadolig yn y wlad hon, pan ddechreuodd ddisodli gŵydd fel pryd y Nadolig yn raddol.

Mae hyn yn newyddion da o ran bwyta'n iach, gan fod twrci'n cynnwys mwy o brotein a llawer llai o fraster na gŵydd neu hwyaden.

Rhost cnau yw pryd traddodiadol y Nadolig i lawer o lysieuwyr. Beth am ychwanegu llugaeron (ffres neu sych) neu gnau castan i greu naws Nadoligaidd?

A phwy all anghofio'r tatws rhôst, rhan hanfodol o unrhyw ginio Nadolig traddodiadol? Mae tatws yn fwyd starts sy'n cynnwys carbohydrad, sy'n rhoi egni i ni, yn ogystal â ffibr a fitaminau a mwynau pwysig eraill. Felly bwyta lond gwlad ohonynt! Ac os wyt yn eu torri'n ddarnau mwy, byddant yn amsugno llai o fraster.

Llysiau Nadolig blasus

sprouts Mae llwyth o lysiau'n rhan arall draddodiadol o ginio Nadolig. Bydd llawer o bobl yn bwyta mwy o ffrwythau a llysiau ar ddydd Nadolig nac ar unrhyw ddiwrnod arall o'r flwyddyn. A chan fod cymaint o amrywiaeth i ddewis ohonyn nhw, dylai fod yn hawdd bwyta dy bum dogn dyddiol.

Ar yr adeg hon o'r flwyddyn, mae llawer o wreiddlysiau bendigedig yn eu tymor. Ac fe allant ychwanegu llawer o liw a blas at dy blât, heb son am fitaminau.

Pan fyddi di'n coginio dy lysiau, cofia beidio ag ychwanegu halen at y dŵr. Mae'n hawdd gwneud llysiau'r gaeaf yn flasus heb ychwanegu halen.

Gellir rhostio neu ferwi moron, neu eu brwysio mewn sudd lemwn ac olew olewydd. Ac mae pannas yn hen ffefryn adeg y Nadolig, gyda'u blas melys a sbeislyd. Gelli eu berwi, eu rhostio neu ddefnyddio pannas sydd dros ben mewn cawl.

Mae ysgewyll Brwsel yn nodweddiadol o'r Nadolig, ond nid yw pawb yn eu hoffi. Ceisia eu gwneud yn fwy cyffrous trwy eu stwnshio gyda thatws stwnsh neu eu gweini gyda bacwn creisionllyd, briwsion caws neu grymbl cnau castan melys.

Mae saws llugaeron yn wych ar gyfer ychwanegu blas a lliw at ginio'r ŵyl.

Os wyt ti'n ei chael hi bron yn amhosibl perswadio'r plant i fwyta unrhyw lysiau, yn enwedig unrhyw beth gwyrdd, beth am sleifio ychydig o lysiau ar eu platiau? Cymysga rwdan/meipen neu bannas stwnsh gyda thatws stwnsh. Neu rho gynnig ar goginio stwnsh tatws a bresych gydag ysgewyll Brwsel. Neu beth am gratio caws ar ben brocoli wedi'i stemio?

A phwy allai anghofio'r daten rost, rhan hanfodol o'r cinio Nadolig traddodiadol? Mae tatws yn fwyd starts sy'n cynnwys carbohydradau sy'n rhoi egni i ni, yn ogystal â ffibr a fitaminau a mwynau pwysig eraill. Felly cofiwch fwyta digon ohonyn nhw!

Gelli roi cynnig ar stemio llysiau yn hytrach na'u berwi. Fel hyn, ni fyddi di'n colli unrhyw fitaminau. Os wyt ti yn berwi dy lysiau, gelli ddefnyddio'r dŵr coginio i wneud y grefi. Mae hyn hefyd yn ffordd dda o wneud grefi iachus gan na fydd angen i ti ddefnyddio stoc, sy'n gallu bod yn uchel iawn mewn halen.

Pwdin Nadolig llawn ffrwyth

christmas pudding Mae pwdin Nadolig yn un arall o glasuron yr ŵyl, ac mae'n gymysgedd gyfoethog o ffrwythau sych fel rhesins, cyrens a syltanas.

Ond nid yw pawb yn hoff o bwdin Nadolig. Os ydych chi'n chwilio am bwdin ysgafnach, beth am baratoi salad ffrwythau mawr a'i wneud yn arbennig trwy ychwanegu ffrwythau trofannol fel papaya a mango.

Neu gwnewch eich compot Nadolig eich hun trwy stiwio'ch hoff aeron gydag eirin, afalau a sinamon, a'i weini gydag ychydig o iogwrt plaen.

Mae grawnwin a gellyg yn berffaith gyda chaws.

ceisiwch fwyta'n araf

Os ydych chi am osgoi'r teimlad o fod yn anghyfforddus o lawn, yna ceisiwch fwyta'n araf gydol y dydd. Bydd hyn yn rhoi syniad gwell i chi pryd rydych chi wedi bwyta digon.

Ac os ydych chi'n teimlo'n llawn, ceisiwch wrthsefyll y demtasiwn i stwffio llond ceg arall! Cymerwch seibiant.

Gallech fynd am dro bach yn y prynhawn i geisio llosgi rhywfaint o'ch cinio.

Ac wrth gwrs, mae'n amser gwych i blant (ac oedolion) gymryd tro ar anrhegion newydd fel beiciau, llafn-rolwyr neu bêl droed. Os yw'n bwrw glaw neu eira, gallech chwarae gêm dan do.

Gwledd o ddanteithion yr ŵyl


walnuts Erbyn i ti eistedd o flaen y teledu, efallai y byddi di'n barod am fyrbrydau bach.

Gelli fwyta llond llaw o gnau heb halen, ffrwythau wedi'u sychu neu'r satswma o waelod dy hosan Nadolig.

Mae clementinau, tanjerîns a satswmas i gyd yn llawn fitamin C.

Mae cnau a ffigys wedi'u sychu yn ffynonellau da o fitaminau a mwynau amrywiol.

Mae'n amser te


christmas cake slice Os hoffet ti fyrbryd yn hwyr yn y prynhawn neu swper cynnar, paratoa frechdanau twrci neu ham gyda thafellau trwchus o fara a phicls, neu salad creisionllyd wedi'i wneud gyda bresych coch neu wyn, pupur a stribedi moron.

Mae treiffl yn bwdin poblogaidd a gelli roi hwb i'th dognau ffrwythau a llysiau trwy ei lenwi gyda ffrwythau fel grawnwin, pinafal, darnau mandarin, mefus a chiwi.

A phaid ag anghofio'r mins peis neu ddarn o gacen Nadolig. Beth am fwyta darnau afal ar yr un pryd?

Mae hyn oll yn profi y gall bwyd yr ŵyl fod yn iachus yn ogystal â blasus. Cer amdani - bwyta, yfed a bydded lawen eleni!

Does dim angen gwastraffu!


sandwich stacked closeup Er bod pawb yn gwneud eu gorau i fwyta'r cinio Nadolig, fel arfer mae digon o fwyd dros ben i fwydo pawb ar Ŵyl San Steffan.

Dyma ambell syniad i dy helpu i droi'r sbarion yn ddanteithion, rhywbeth ychydig yn wahanol i'r cyri twrci traddodiadol efallai:
  • cawl cynnes gyda thwrci, llysiau a nwdls
  • beth am 'bubble and squeak' Nadoligaidd, gyda thatws, ysgewyll ac unrhyw lysiau eraill sydd dros ben
  • beth am ddefnyddio'r twrci sydd dros ben i wneud brechdanau gyda salad ffres. Defnyddia gwahanol fathau o fara, gan gynnwys bara gwenith cyflawn a bara hadau
  • am fyrbryd gwych, rho'r cig sy'n weddill ar grempog gyda chaws, a'i roi yn y popty i bobi
  • defnyddia dy ffrwythau a llysiau fel byrbrydau iachus
  • ychwanega unrhyw ffrwythau wedi'u sychu sydd dros ben at dy uwd neu dy rawnfwyd i frecwast
Cofia, mae'n bwysig oeri bwyd sydd dros ben cyn gynted â phosibl (o fewn awr neu ddwy yn ddelfrydol) a'u cadw yn yr oergell er mwyn atal bacteria rhag tyfu.

Mae hefyd yn bwysig ailgynhesu bwyd yn iawn. Gwna'n siŵr ei fod yn chwilboeth drwyddo a phaid ag ailgynhesu bwyd fwy nag unwaith. Yn ddelfrydol, defnyddia'r bwyd sydd dros ben o fewn deuddydd. Dilyna'r dolenni isod i gael rhagor o gyngor ar gadw bwyd sydd dros ben yn ddiogel.

Ac mae hyn i gyd yn dangos y gall bwyd Nadoligaidd fod yn iach yn ogystal â blasus. Felly eleni, cer amdani a chofia fwyta, yfed a bydda lawen!